×

d-06

Poglavlje 6: Pravo privrednih društava

EU ima zajednička pravila o uspostavljanju, registraciji i zahtjevima za objavljivanje, pored komplementarnih pravila za računovodstveno i finansijsko izvještavanje te zakonsku reviziju.

SSP ne sadrži posebne odredbe o pravu privrednih društava ili pravilima za računovodstvo, finansijsko izvještavanje i zakonsku reviziju. Istovremeno, Bosna i Hercegovina se obavezala u okviru SSP-a da osigura da će se postojeći zakoni i budući propisi postepeno uskladiti s acquis-om te provoditi na odgovarajući način.

U skladu s ustavnim i pravnim okvirom, nadležnosti u oblasti prava privrednih društava najvećim dijelom ostvaruju dva entiteta i Brčko distrikt. Pitanja vezana uz privredna društva i postupke registracije poslovnih subjekata regulirana su na nivou dva entiteta i Brčko distrikta, dok okvirni zakon o registraciji poslovnih subjekata na državnom nivou propisuje način registracije na svim nivoima vlasti. Na entitetskom nivou, Federalno ministarstvo energetike, rudarstva i industrije, Ministarstvo privrede i preduzetništva Republike Srpske i Odjeljenje za privredni razvoj, sport i kulturu Brčko distrikta imaju nadležnost za pravo privrednih društava, dok su entitetska ministarstva pravde i upravni odjel stručne službe Pravosudne komisije Brčko distrikta odgovorni za zakonodavstvo koje uređuje registraciju privrednih društava.

Zakonodavstvo o korporativnom računovodstvu i reviziji na državnom nivou propisuje obavezne računovodstvene i revizorske standarde u cijeloj zemlji, kodeks profesionalne etike i zajedničke obrazovne i zahtjeve koji se odnose na licence. Međutim, entiteti i Brčko distrikt su nadležni za donošenje i provedbu detaljnih propisa u ovoj oblasti.

Na državnom nivou, Komisija za računovodstvo i reviziju odgovorna je za uspostavljanje i nadzor provedbe jedinstvenih standarda u cijeloj zemlji, kao i da osigura da su procesi stručnog obrazovanja i licenciranja u skladu sa standardima koje je usvojila Međunarodna federacija računovođa (IFAC). Na entitetskom nivou, za ovaj dio, kao i za vođenje registara ovlaštenih revizora i revizorskih društava, nadležna su ministarstva finansija i Direkcija za finansije Brčko distrikta, dok je osiguranje kvalitete u nadležnosti stručnih tijela i udruženja. Javni nadzor u ovoj oblasti vrše nezavisni odbori u Federaciji BiH i Brčko distriktu, dok je u Republici Srpskoj za to nadležan odgovarajući resor Ministarstva finansija.

Pravo privrednih društava na svim nivoima je u ograničenoj mjeri usklađeno s acquis-om u ovoj oblasti. U Bosni i Hercegovini ne postoji centralni registar privrednih društava niti veza između entiteta i Brčko distrikta između registara privrednih društava, a ne postoje ni mehanizmi koji omogućavaju koordinaciju i saradnju s registrima država članica EU ili drugih zemalja. S tim u vezi, samo Republika Srpska ima jednošalterski sistem registracije (one-stop-shop), a postupak registracije provodi Agencija za posredničke, informatičke i finansijske usluge.

Korporativno računovodstvo regulirano je zakonodavstvom na državnom, entitetskom i nivou Brčko distrikta. Zakon o računovodstvu i reviziji na državnom nivou uređuje primjenu obaveznih računovodstvenih i revizorskih standarda, jedinstvenih kvalifikacija, osposobljavanja, testiranja, certificiranja i zahtjeva za licenciranje te osigurava pravni osnov za Komisiju za računovodstvo i reviziju Bosne i Hercegovine. Zakoni entiteta i Brčko distrikta o računovodstvu i reviziji uređuju računovodstvo na svom nivou, dok sva društva, uključujući I predstavništva pravnih osoba sa sjedištem izvan entiteta ili Brčko distrikta, potpadaju pod odgovarajuće zakonodavstvo prema mjestu sjedišta.

Zakonodavni okvir u ovoj oblasti je djelimično usklađen s acquis-em. Što se tiče računovodstvenih standarda, relevantni zakoni u entitetima i Brčko distriktu propisuju korištenje Međunarodnih standarda finansijskog izvještavanja (MSFI) za godišnje i konsolidirane račune svih pravnih osoba, a što je u skladu s opcijama koje nudi acquis, da se MSFI-jevi koriste izvan zahtijevanog obima konsolidiranih finansijskih izvještaja društava koji kotiraju na berzi, s tim da su zahtjevniji za preduzeća od same primjene računovodstvene Direktive. U pogledu zahtjeva za veličinom preduzeća i grupacija, zakonodavstvo na svim nivoima nije u skladu s acquis-om, posebno s računovodstvenom Direktivom. Republika Srpska je u zakon o računovodstvu i reviziji uvela pojam subjekata od javnog interesa, a isti trebaju uvesti i Federacija BiH i Brčko distrikt.

Osnovana je državna Komisija za računovodstvo i reviziju Bosne i Hercegovine kao stručno tijelo odgovorno za računovodstvene i revizorske standarde, prateća uputstva i prakse. Entitetska stručna tijela ovlaštena su za prevođenje i službenu objavu standarda.

Revizija je regulirana istim propisima kao i korporativno računovodstvo. Registri ovlaštenih revizora se vode na nivou entiteta i Brčko distrikta pri resornim ministarstvima finansija i Direkciji za finansije Brčko distrikta.

Zakonodavni okvir u ovoj oblasti je djelimično usklađen s acquis-om. Što se tiče primjene revizijskih standarda, zakoni u entitetima i Brčko distriktu zahtijevaju provođenje revizije u skladu s međunarodnim standardima revizije. Navedeno je u skladu s Direktivom EU o reviziji.

U Republici Srpskoj, finansijski izvještaji subjekata od javnog interesa kao i većih pravnih subjekata podliježu obaveznoj reviziji. U Federaciji BiH, finansijski izvještaji velikih i srednjih preduzeća i onih koji su uvršteni na tržište vrijednosnih papira podliježu obaveznoj reviziji. Slično tome, velika preduzeća i društva koja kotiraju na berzi podliježu obaveznoj reviziji u Brčko distriktu. Javni nadzor nad revizijom obavlja Odbor za javni nadzor revizije u Federaciji BiH, Ministarstvo finansija u Republici Srpskoj i Vijeće za računovodstvo i reviziju Brčko distrikta, koji se finansiraju iz odgovarajućih budžeta. Nadležna tijela bi trebala izdvojiti odgovarajuća finansijska sredstva kako bi osigurala odgovarajući nadzor nad javnim revizijama. U skladu sa zahtjevima acquis-a o reviziji, potrebno je da Bosna i Hercegovina odredi jedan organ s nadležnostima za čitavu zemlju koji će snositi krajnju odgovornost za nadzor nad ovlaštenim revizorima.

ZAKLJUČAK / PREPORUKE

Bosna i Hercegovina ima određeni nivo pripremljenosti kod prava privrednih društava, korporativnog računovodstva i revizije.

Posebnu pažnju treba posvetiti usklađivanju zakonodavstva u ovim oblastima kako bi se osigurala jednaka razina usklađenosti u cijeloj zemlji i njeno dalje usklađivanje s acquis-om. Zemlja bi također trebala poduzeti korake prema uspostavi jedinstvenog tijela koje bi bilo nadležno za cijelu zemlju, a koje bi u konačnici bilo odgovorno za nadzor nad ovlaštenim revizorima. Potrebno je osigurati odgovarajuće finansiranje kako bi se osiguralo pravilno funkcioniranje javnog nadzora revizije.

Bosna i Hercegovina bi u narednoj godini trebala prije svega:

  • unaprijediti povezanost i koordinaciju registara preduzeća između entiteta i Brčko distrikta;
  • uspostaviti one-stop-shops za privredna društva u Federaciji BiH i Brčko distriktu.